VeineMAGAZINE 05

Bij jongens is vooral de aanmaak van testosteron de oorzaak voor alle veranderingen. Testosteron is het belangrijkste androgeen (mannelijke geslachtshormoon). Testosteronconcentraties in het bloed zijn voor de puberteit laag en stijgen tijdens de puberteit naar volwassen waarden. Via het bloed komen de hormonen in het hele lichaam terecht, waar zij voor veranderingen zorgen. Bij meisjes is oestrogeen de ´boosdoener´ die voor veel verwarring zorgt in de puberteit. Deze chemische stof wordt door klieren in het bloed afgescheiden. Via het bloed komen de hormonen in het hele lichaam terecht. De werking van de hormonen zorgt ervoor dat meiden zowel in de lengte als in de breedte (heupen) groeien. Voor jongeren met epilepsie betekenen deze hormonale veranderingen soms ook dat het gebruikelijke patroon van de aanvallen kan wijzigen. Menstruatie en hormonale veranderingen worden in de literatuur omschreven als een trigger voor epilepsie. Een periode dus om goed op te letten en tijdig bij je arts te informeren. Dit geldt ook voor alle veranderingen die ontstaan als gevolg van de groeispurt. In Veine drie hebben we in een dossier uitgebreid gesproken over scoliose. Juist tijdens de puberteit constateren ouders deze problemen pas voor het eerst bij hun kinderen of neemt verslechtering ervan sterk toe. De enige remedie (red: is omstreden, de meeste artsen zeggen dat je niets kunt veranderen aan scoliose) is blijven bewegen, maar juist dit laatste willen pubers niet graag. In het algemeen krijgen ze vaak te horen dat ze lui zijn in deze periode. Dat komt omdat naarmate de puberteit vordert, het waak- en slaapritme verandert. De stof melatonine (red: waardoor je slaap krijgt) wordt steeds later afgescheiden. Daarom is een puber pas laat op de avond moe. Toch is meer dan acht uur slaap nodig om alle prikkels te verwerken. Dit is ook de oorzaak dat pubers zoveel moeite hebben om ´s ochtends op te staan en daarom pakken ze overdag ook vaker een hangmoment. Pubers motiveren om te bewegen is dus lastig, maar essentieel als je de scoliose niet wilt laten verergeren. Bedenk overigens dat een ander gevolg van de groeispurt, groeipijn kan zijn (althans, ook dit verband is nooit bewezen, maar groeipijn komt wel opvallend vaak voor in de puberteit). Groeipijn komt voor in de spieren, niet de gewrichten, meestal in de benen en minder vaak in de armen. De pijn treedt op aan het einde van de dag of ‘s nachts, waardoor een kind wakker kan worden. Juist omdat beperkte kinderen al zoveel op hun bord hebben en soms niet kunnen vertellen wat ze voelen, denken we als ouders niet direct aan dit type pijn. De hormoonproductie vindt ´s nachts plaats (geregeld door onze biologische klok). Ook het groeihormoon wordt tijdens het slapen afgegeven draagt bij aan het 24-uurs ritme. Bij volwassenen zorgt dit voor reparatie van het lichaam. Bij kinderen zorgt dit voor lengtegroei. Voldoende slapen is essentieel om te kunnen groeien en herstellen. FASEN LICHAMELIJKE ONTWIKKELING Ieder kind maakt tot aan de puberteit diverse fases van lichamelijke ontwikkeling door. Voor kinderen met een beperking lopen deze fases lang niet altijd gelijk aan de hieronder genoemde leeftijden. Toch herken je soms ook dingen. VAN 0-4 JAAR: je ontdekt je lichaam, krijgt lichaamsbesef en ontdekt dat tenen en vingers bij jou horen. Bij baby´s is het aantal geslachtshormonen in hun lijfje groter dan ooit. Je kunt dit vooral zien doordat het geslachtsorgaan bij een baby ten opzichte van de rest van het lijfje enorm groot is. Geslachtshormonen zijn namelijk ook nodig voor de ontwikkeling van het lichaam en de organen. Rond een jaar of twee zakt die hormoonspiegel. VAN 4-6 JAAR: je ontdekt dat anderen anders zijn, je ontdekt het verschil tussen jongens en meiden, sommigen gaan stiekem doktertje spelen. 26 VEINE DOSSIER