VeineMAGAZINE 19

ALS ETEN NIET LUKT Volgens Karen van Hulst, logopedist in het Radboud UMC, komen eet-, drink en of slikproblemen veel voor bij kinderen met een ernstig meervoudige beperking. We spreken van een slikstoornis als er een probleem is in één of meerdere fasen van het slikproces waardoor het eten en drinken, het slikken van medicijnen of het controleren van het speeksel niet goed verloopt. Naar schatting krijgen 80-90% van de kinderen en volwassenen met een meervoudige beperking gedurende hun leven last van een slik- en voedingsprobleem (Sheppard et al, 2014). Slikproblemen kunnen tot aspiraties (verslikking tot in de longen) leiden met luchtweginfecties als gevolg. Aspiraties kunnen stil verlopen bij kinderen met een verlaagde of inefficiënte hoestreflex en/of verminderde hoestkracht. Ook kunnen slikproblemen leiden tot speekselverlies. Het eten en drinken van kinderen met een meervoudige beperking kan heel lastig zijn, zowel voor de ouders en verzorgers als voor het kind zelf. Het gevolg kan zijn dat deze kinderen te weinig voeding en vocht krijgen, waardoor ze ondervoed raken en ondergewicht krijgen met alle gevolgen van dien. Kinderen die gevoed worden hebben meer kans om zich te verslikken dan kinderen die zelfstandig kunnen eten/drinken (Langmore et al, 1998). Nolanda: “Ik zou het fantastisch vinden dat EMB-kinderen goed getraind worden op hun mondmotoriek, kauwen oefenen met voeding die kauwbaar is, zodat ook deze kinderen kunnen genieten van de maaltijd, het liefst samen met het hele gezin. Ik denk overigens dat je over zo’n maaltijd maximaal twintig minuten moet doen, zonder stress en strijd. Na twintig minuten eten zijn deze kinderen moe. Binnen de mogelijkheden die er op deze manier van samen eten dan zijn, is het verder de zorg van de diëtiste/fabrikant dat deze kinderen alle vitamines en mineralen binnenkrijgen die ze nodig hebben. En niet te vergeten: ook voldoende vocht.” Nolanda vervolgt: “Ik adviseer ouders vaak om anders te denken. Veel ouders leggen meer nadruk op het bereiden van eten voor hun kind dan op het trainen van de mondmotoriek. Wellicht is een ‘high nutrition maaltijd’* die snel klaar is voor veel ouders een uitkomst. Zo schep je ruimte om meer tijd te besteden aan mondmotoriekoefeningen. Ik zeg ook altijd dat je moet nadenken of je kind optimaal fit is tijdens het eten. Eten net na het douchen vergt twee keer meer krachtsinspanning dan wanneer je dat er net voor doet. En als jouw kind optimaal fit is om 16.00 uur, geef hem of haar dan om 16.00 uur een warme maaltijd!” DIKHEID VAN VOEDING IS BEPALEND VOOR VEILIG SLIKKEN De dikte van voeding is bepalend voor het slikken. Er zijn een aantal basisadviezen voor het geven van eten, drinken of medicatie bij kinderen met meervoudige beperkingen. Eén ervan is het nadenken over de substantie (lees dikte) die door het kind veilig kan worden geslikt. Hiervoor is tegenwoordig een internationale schaal ingevoerd om de consistenties van vaste en vloeibare voeding te standaardiseren. > Slikstoornissen kunnen ook nog ontstaan op latere leeftijd. Dit heeft te maken met een met groei veranderende anatomie van mond en keel. Voor ouders en kind is dit frustrerend en soms moeilijk te accepteren. Vooral in de puberteit kunnen de problemen omtrent het eten en drinken. Een gedegen slikonderzoek kan plaatsvinden door een gespecialiseerde logopedist die werkt in een slikteam. 64 VEINE EXTRA