VeineMAGAZINE 24

Er is in ons project een screeningslijst opgemaakt met negen simpele vragen. We hebben twee jaar geïnvesteerd in kennis vergaren rondom slaap zodat als ouders daar vragen over hebben hun vragen nu ook beantwoord kunnen worden. We zijn daarbij intensief geholpen door Sigrid Pillen; somnoloog (slaapdeskundige) van het expertisecentrum Kempenhaeghe. We blijken eigenlijk bijna altijd wel te kunnen helpen. Soms verrassend eenvoudig. Zo’n 90% van de casussen kan opgelost worden door de ergotherapeut, orthopedagoog en arts. De aanpak van slaapproblemen is vaak niet zo ingewikkeld, mensen hoeven niet per se naar een slaapcentrum voor een polysomnografie (een slaaponderzoek) waarbij de wachttijden enorm zijn.” ALS JE LIGT, RUST JE TOCH OOK? Er is een groot verschil tussen sedentair gedrag en slapen. Sedentair gedag betekent letterlijk zitten, maar ook (wakker) liggen of achteroverleunen horen daarbij. Er wordt kritisch geoordeeld dat mensen dat gedrag te veel vertonen. Als je ligt of zit heb je geen spieractiviteit en als je dat niet hebt, wordt je bloedwaarde slechter; het vetgehalte in je bloed gaat omhoog, de goede cholesterol gaat naar beneden, de slechte cholesterol neemt toe. Daarom moeten wij het zitten onderbreken en spieren zich laten aanspannen. Slapen daarentegen is een andere activiteit. Dan neemt je spierspanning af, tijdens de remslaap werken zelfs alleen je diafragma (dit is een spier bij je middenrif) en je oorspiertje. Verder niks. Tijdens andere momenten in je slaap zijn je spieren wel actief en slapen heeft dan ook een totaal andere functie dan liggen en niks doen. In Nederland hadden we al jaren een beweegrichtlijn die aangaf hoeveel je moet bewegen en wellicht nog belangrijker: hoe weinig je mag zitten. Olaf: “Wij hebben nu speciaal voor kinderen met een beperking de 24-uurs activiteitenrichtlijn gemaakt. In een eenvoudige infographic zie je precies waar je rekening mee moet houden: ZIJN ER SIMPELE TIPS? Jeroen: “Goed kunnen slapen ’s nachts begint al door hier overdag rekening mee te houden. Blootstelling aan voldoende daglicht maakt dat je lichaam aan het eind van de dag klaar is om ’s nachts te gaan slapen. Ontbijt dus al met de gordijnen open. Geen cafeïne in de avond en dat is niet alleen koffie, maar ook bijvoorbeeld thee, ijsthee en chocolade. Beweeg overdag, zodat slaapdruk wordt opgebouwd. Kinderen die last hebben om gedurende de dag hun prikkels kwijt te raken, zijn ’s avonds daardoor nog als het ware in een verhoogde staat van paraatheid. Daardoor vallen ze moeilijk in slaap of ze slapen als de slaapdruk wel heel hoog is slechts drie tot vier uur achtereen. Daarna worden ze weer wakker omdat de prikkels weer de overhand krijgen en het winnen van de slaapdruk. Jonge kinderen die om 19.00 uur naar bed gaan, zijn dan om 23.00 uur weer wakker, net als de ouders naar bed willen.” Olaf vervolgt: “Ook voor deze kinderen en hun ouders hebben we tips. Het start met ‘opslomen’ ofwel de kinderen helpen de indrukken van de voorbije dag te verwerken. Rustig voorlezen, in bad, de dag nog eens doornemen, een schrijf-het-van-je-af-dagboek enzovoort. Er is ook een groep kinderen die juist fysieke prikkels nodig heeft om mentale prikkels kwijt te raken, die laat je tegen de ‘slaap-hygiëne-regels’ in juist nog wel bewegen voor ze naar bed gaan. Die vallen daardoor beter in slaap, zijn hun prikkels kwijt en slapen beter door”. “Dit soort adviezen hebben we in de afgelopen jaren veelvuldig gedeeld. We gebruikten daarvoor screeningslijsten en we lieten ouders een slaapdagboekje bijhouden. Op basis van zo’n overzicht van een week kun je eigenlijk heel goed zien of een kind zijn uren wel maakt, wanneer kinderen wakker worden, en of het lang duurt voor een kind in slaap 74 VEINE DOSSIER