VeineMAGAZINE 18

en worden er fouten gemaakt in de onderlinge communicatie. “Ik vind de emotionele draagkracht van iemand het meest belangrijk. Tot waar is iemand emotioneel ontwikkeld en wat betekent dit voor de dynamiek van zijn/haar gedrag.” Gerieke vertelt: “Ik leg altijd als eerste uit dat het gedrag wat je ziet altijd maar het topje van de ijsberg is. Het gedrag is hetgeen wat zichtbaar is, maar er zit dus nog van alles onder. Dat kunnen zowel onvervulde behoeften van de cliënt zijn zoals bijvoorbeeld ‘ik voel me niet lekker, ik voel me niet begrepen, ik kan niet duidelijk maken wat ik wil, ik verveel me, ik snap het niet, het gaat me te snel, ik heb pijn’. Het is aan de omgeving om hier op een goede manier mee om te gaan en op in te spelen. Het heeft twee kanten; iemand met een ernstig verstandelijke beperking kan bijvoorbeeld niet altijd alles net zo snel volgen als wij, dus zullen wij ons tempo moeten aanpassen en anders moeten communiceren.” Gerieke vervolgt: “Het is belangrijk dat begeleiders zich afvragen wat de betekenis is van het gedrag; waarom het agressieve gedrag optreedt en daar actie op ondernemen. Bekijk het gedrag in de context en bekijk dan of er voldoende wordt aangesloten bij de behoeften van de cliënt en werk van daaruit verder naar een oplossing door een actie uit te zetten en te kijken of dit effect heeft. Als je de oorzaak achterhaalt, kun je daar wat mee. Denk hierbij bijvoorbeeld aan; is er sprake van echt contact? Voelt de situatie veilig voor de persoon? Is het tempo aangepast aan de persoon? Is voldoende voorspelbaar wat er gaat gebeuren? Heeft de persoon invloed daar waar dat mogelijk is?” OORZAKEN VAN KNIJPEN, BIJTEN, SLAAN EN ANDER AGRESSIEF GEDRAG Ad: “Als je het ingewikkelde gedrag bekijkt vanuit het hebben van een emotionele achterstand kun je je dus steeds afvragen in welk fase van de emotionele ontwikkeling iemand zich bevindt.” Ad noemt hier twee dingen bij. Iemand kan een vertraagde of een geblokkeerde emotionele ontwikkeling hebben. Als iemand het plafond van ontwikkeling heeft bereikt, kan deze dus niet verder groeien in de ontwikkeling. Dat is vervelend voor de persoon zelf, maar het is ook voor anderen in diens omgeving heel moeilijk om de goede afstemming te zoeken. Maar als dit duidelijk is bepaald, kan iemand met een beperking wel een emotioneel welzijn hebben. “Emotioneel stabiel zijn, is dus heel belangrijk. Agressie is een uiting van emotioneel onder druk staan. Agressie heeft hierbij dus een functie, het heeft niet altijd een cognitieve intentie, maar vaak wel een emotionele reden, waarbij agressie de uitingsvorm is.” Gerieke gebruikt graag de methode TripleC; een orthopedagogisch behandelmodel voor mensen met ernstig probleemgedrag dat erop gericht is om cliënten het gewone leven te laten ervaren. De basis daarbij is het goed aansluiten bij de behoeften van een persoon. Wordt hierbij onvoldoende aangesloten, dan ontstaat probleemgedrag, waar agressie een vorm van is. Bij TripleC wordt gewerkt met de behoeftencirkel. Hierin bevinden zich vier behoeften: de fysieke, emotionele, mentale en zingevende behoefte. De fysieke behoefte richt zich op het jezelf goed voelen in je omgeving: bijvoorbeeld dat je een bed hebt waarin je lekker kan slapen, dat je goede verzorging krijgt, voldoende en gevarieerd eten, dat je je comfortabel voelt in je lijf, en dat > faal­ ervaringen succes­ ervaringen Conflict Activiteit Bewaker Begeleider Agressor Cliënt Van onbewust reageren naar bewust kiezen Ik reken af met mijn angsten en herzie mijn overtuigingen en waarden. Zin en betekenis Ik doe activiteiten die zinvol en van betekenis zijn voor mezelf en anderen. Eigenwaarde Ik voel me tevreden over mezelf. Relaties Ik voel me gewaardeerd en geliefd. Overleven Ik haal voldoende fysieke stabiliteit en veiligheid uit mezelf en mijn omgeving. Dienstbaarheid Ik zet mezelf onvoorwaardelijk in voor het welzijn voor anderen. Onderscheiden Ik wil me positief onderscheiden. “Ik leg altijd als eerste uit dat het gedrag wat je ziet altijd maar het topje van de ijsberg is." f y s i e k e b e h o e f t e z i n g e v e n d e b e h o e f t e e m o t i o n e l e b e h o e f t e m e n t a l e b e h o e f t e 38 39 VEINE DOSSIER DOSSIER